четверг, 1 марта 2012 г.

სამება.

  
     

 სოფელში  დგას  სამების ეკლესია. სტილისტური ნიშნებით იგი თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (10,5 X 6,1 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვიშაქვით. კონსტრუქციული ნაწილები და კარ-სარკმლების წირთხლები ამოყვანილია აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. შესასვლელები მთლიან ქვაში ამოკვეთილი დამრეცი თაღით არის გადახურული.  შიგნიდან თაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, გვერდებზე - ნახევარწრიული ნიშები. თითო სარკმელი ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებშია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც გრძივი კედლების შუა ნაწილში პილასტრებზე დაყრდნობილ აგურის თაღზეა გადაყვანილი. ეკლესია თავდაპირველად მთლიანად შელესილი და მოხატული ყოფილა: მოგვიანებით კედლები შეუთეთრებიათ და ახლა მოხატულობის მხოლოდ გაურკვეველი ფრაგმენტებია შემორჩენილი. ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესია გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით.




მოგვიანებით ეკლესიისთვის დასავლეთიდან მიუშენებიათ კარიბჭე-სამრეკლო (2,4 X 2,3 მ), რომელიც, დასავლეთ კარის ტიმპანზე არსებული წარწერის თანახმად, აგებულია 1883 წელს. ნაშენია ტუფის ქვით. პირველი სართული ოთხ სვეტზე დაყრდნობილ და აგურის გუმბათით გადახურულ ღიობს წარმოადგენს; სვეტები ერთმანეთთან თაღებითაა დაკავშირებული. მეორე სართული - სამრეკლო, ასევე ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი ღიობია და გადახურულია აგურის პირამიდული გუმბათით..







ეკლესიის
 შიდაინტერიერი



ინფორმაცია აღებულია გვერდიდან:  http://dzeglebi.com/view.php?id=357
ფოტოების ავტორი: მარი მახარაშვილი

среда, 7 декабря 2011 г.

თამარაშენი ვიკიპედიაში

          შემთხვევით ვიპოვე  მცირე ინფორმაცია. შევეცადე  გამემრავალფეროვნებინა იგი..... ინფორმაცია შევიტანე  ო. კილასონიას წიგნიდან  "ქარელი ისტორიის ანალებში"....
          ომარ კილასონია მე-20 საუკუნის 80-ან წლებში იყო ქარელის რაიონის რაიკომის პირველი მდივანი. წიგნის შესავალში იგი აღნიშნავდა, რომ მას არ ჰქონდა ღრმა გამოკვლევის პრეტენზია.   სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს  ბევრ მნიშვნელოვან დოკუმენტს შეხვედრია და გადაუწყვეტია მათი ერთ წიგნად შეკვრა.

მასალა იხილეთ აქ:
ისევ და ისევ იგივე  ვიკიპედია

четверг, 27 мая 2010 г.

თამარაშენი    ჩემი სოფელია. ამ სახელით  საქართველოში რამდენიმე სოფელი მოიხსენება.  მათ შორის ყველაზე დიდი და ცნობილი ცხინვალის რაიონის სოფელი თამარაშენი იყო, რომელიც 2008 წ. აგვისტოს ომის შედეგად იქნა განადგურებული.  ჩემი სოფელი ქარელის რაიონს ეკუთვნის.  იგი შიდა ქართლის შუაგულში მდებარეობს.  მას ჩრდილო-აღმოსავლეთით  სამაჩაბლოს რამდენიმე სოფელი  ეკვრის.


  სოფლის ხედები აღმოსავლეთის მხრიდან.











წარსული...

     ქარელის რაიონის სოფელი თამარაშენი მდებარეობს მდინარე ფრონეს მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 710მ. იგი შედის სოფელ ფცის საკრებულოში. დაუზუსტებელი მონაცემებით მისი  მოსახლეობა XX ს. ბოლოს შეადგენდა 150-მდე კომლს.  სოფელი  რაიონული  ცენტრიდან  19კმ.-ით  არის დაშორებული.

მდინარე ფრონის ხედები.





    თამარაშენის  შესახებ პირველი ცნობები გვხვდება რუისის საეპისკოპოსოს 1715 წ. აღწერის დავთარში. იგი ასევე მოხსენიებულია 1784წ. 6 სექტემბრით დათარიღებულ ერთ განაჩენში, რომლის მიხედვით ფალავანდიშვილებს აქ 14 კომლი ყმა ჰყოლიათ. 
     1715წ. თამარაშენში 17 კომლი მცხოვრები ყოფილა. ამ დროს სოფელში უცხოვრიათ შემდეგ გვარებს:
1. ახალკაცი მახარა
2. კავაძე თამაზა
3. კავაძე ივანა
4. სკლიკაშვილი გოგია
5. ჭამპურიძე გიორგი
6. ოქუტაშვილი დათუნა
7. ფოფხაძე ზუბიტა
8. სვიმონიშვილი გურგენა
9. იაღიტაშვილი ბერი
10. კვირიაშვილი დემეტრე
11. კვირიაშვილი ივანე
12. კვირიაშვილი ოთია
13. კვირიაშვილი ზაზუტა
14. ხანდუაშვილი თამაზა
15. კობახიძე ბერი
16. ქველაძე დათუნა
17. ზუბიტაშვილი ბარნაბე
     მომხდურთა თარეშის გამო ფრონის ხეობის მრავალი სოფელი, მათ შორის, თამარაშენი უკვე 1794-1799წ.წ. აღწერის მასალებში მოხსენებულია, როგორც გაუქმებული სოფელი. გაუქმებული თამარაშენი აღსდგა 1804წ.-ის შემდეგ, როდესაც რუსეთმა საბოლოოდ დაიმორჩილა აღმოსავლეთ საქართველო. 
     1818წ.-დან აქ ირიცხება 6 კომლი (27 კაცი).  სოფელი ახალმოსახლეებს აღუდგენიათ.  მოსახლეთა შორის ძველი გვარი აღარ მოიხსენება. 1818წ.-ის მდგომარეობით სოფელში ცხოვრობდნენ:
1. ჭეღელიძე
2. სიმონიშვილი
3. მაჭარაშვილი
4. ჯოღერდიშვილი
5. ბარჯაძე  (ბარჯაძეები  იმერეთიდან ქართლში გადმოსულან  1790წ.-ის ახლო ხანებში)
1818-1830 წ.წ. დასახლებულან სოფელში
1. ბიწაძე
2. ფარქოსაძე
1839-1859წ.წ. მოსულან სოფელში
1. კაჟაშვილი (სოფელ ცერონისიდან)
2. მეტრეველი (სოფელ  ფციდან)
3. სიდამონიძე (სოფელ ფციდან)
4. ნებიერიძე
5. პაპელიშვილი
6. ხუციშვილი
7. თხელიძე
8. კეხოშვილი
9. ქოქოშვილი
1859-1873წ.წ. მოსულან
1. ცოტნიაშვილი
2. ჯამბრიშვილი
XIX ს. მასალებში სოფელი ზოგჯერ იხსენიება პატარა თამარაშენად  (დიდ თამარაშენად იგულისხმებოდა ცხინვალის თამარაშენი.  აწ  უკვე  გაუქმებული  ქართული  სოფელი  სამაჩაბლოში).

                  




თამარაშენი მდიდარი სამიწათმოქმედო რეგიონია. ამას მოწმობს  უზარმაზარი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების არსებობა.   აქ განვითარებულია მებოსტნეობა, მეხილეობა, მევენახეობა–მეღვინეობა, მესაქონლეობა და სხვ.


 კარტოფილის მოსავალი ბაღში.


 

 კარტოფილის ჭია. თუ არ ვცდები კოლორადოს ხოჭო ჰქვია.



შორს პირუტყვი  ისვენებს.



დამუშავებული მიწის ფართობი.



ვენახი.




ახალგაზრდა ხეხილის ბაღი.


სამიწათმოქმედო ფართობი.  ხედი სოფლის აღმოსავლეთიდან. შორს ფრონის ხეობის მეზობელი სოფლები ჩანს.




ესეც ახალგაზრდა ხეხილის ბაღი.







ისტორიული ძეგლები...

    ისტორიული ძეგლებით თამარაშენი დიდად განებივრებული არ არის. 
   ცნობილია მხოლოდ, რომ სოფლის სასაფლაოზე მიკვლეულია ანტიკური ხანის სამარხი,  რაც   მიუთითებს  რომ მოსახლეობა ამ ტერიტორიაზე დიდი ხნის წინ ცხოვრობდა.


XIX-XX ს.ს. საფლავის ქვების ნიმუშები  სოფლის სასაფლაოზე








    აღსანიშნავია, აგრეთვე, სამების მცირე ზომის დარბაზული ტიპის ეკლესია, რომელიც მე-19 საუკუნის შუახანებით თარიღდება.  ტაძრის შესასვლელის თავზე არსებული წარწერა გვამცნობს, რომ  იგი 1883წ. აუგიათ. ტაძარი  იყო დიდხანს გაუქმებული და მიტოვებული.    იგი რამდენიმე წელია  მოქმედებს.


წმ. სამების სახელობის ეკლესია სოფელში. მდებარეობს სოფლის ძველ სასაფლაოზე.




სამრეკლო, რომელიც მოგვიანებით არის მიშენებული.




ინტერიერი



 ინტერიერი ფართო ხედით.